Czym jest niepełnosprawność?

Istnieje wiele sposobów rozumienia i definiowania niepełnosprawności.

Dotyczy to zarówno poszczególnych osób jak i instytucji społecznych oraz Państw i organizacji międzynarodowych.

Sposób definiowania niepełnosprawności jest szczególnie ważny w przypadku tych struktur, które kształtują w oparciu o niego modele polityk społecznych realizowanych wobec osób niepełnosprawnych.

Analizując zmiany w myśleniu w okresie ostatnich kilkudziesięciu lat, można zauważyć wyraźne odejście od spostrzegania niesprawności w kategoriach medycznych i przesunięcie punktu ciężkości w kierunku społecznych konsekwencji tego zjawiska. Dominujące przez wiele dziesięcioleci podejście widziało w osobie niepełnosprawnej głównie braki i dysfunkcje wymagające leczenia i wsparcia – najczęściej o charakterze charytatywnym i rehabilitacyjno-leczniczym. Odbierało ono o.n. prawo do samostanowienia i autonomii. Mimo następujących zmian, podejście to nadal zauważalne jest w myśleniu potocznym oraz niekiedy w instytucjonalnym, prowadząc częstokroć do pojawiania się mechanizmów wyłączających osoby niepełnosprawne z życia społecznego.

Jednak dzięki zaangażowaniu samych osób niepełnosprawnych oraz tworzonych przez nie organizacji następuje wspomniana wyżej zmiana, której istotą jest dostrzeganie w osobie niepełnosprawnej przede wszystkim obywatela, któremu przynależą wszystkie prawa obywatelskie, w szczególności zaś prawo do samostanowienia i autonomii. W tym podejściu osoba niepełnosprawna staje się niezależnym aktorem na scenie życia społecznego, posiadając te same prawa obywatelskie co osoby pełnosprawne, podlegając także tym samym społecznym obowiązkom. Przestaje być biorcą świadczeń i obiektem działań charytatywnych, stając się pełnoprawnym uczestnikiem życia społecznego.

Ten właśnie sposób myślenia o miejscu osób niepełnosprawnych towarzyszy wszelkim rozwiązaniom dotyczącym wsparcia osób niepełnosprawnych na Uniwersytecie Warszawskim.